سود یک میلیارد دلاری پالانتیر و نگرانی از «استعمار» شرکت‌ها توسط هوش مصنوعی

به گزارش تک‌کرانچ، شرکت تحلیل داده پالانتیر (Palantir) در تازه‌ترین گزارش مالی خود از یک جهش خیره‌کننده خبر داد: درآمد ۱.۹ میلیارد دلاری و سود خالص ۱.۱ میلیارد دلاری تنها در یک فصل؛ رقمی که از کل درآمد همین فصل در سال گذشته بیشتر است. اما این موفقیت مالی با اظهارات جنجالی الکس کارپ (Alex Karp)، مدیرعامل این شرکت، همراه شد که صنعت هوش مصنوعی را «مارکسیستی» توصیف کرد.

کارپ، که دکترای نظریه اجتماعی دارد، در نامه‌ای به سهامداران نوشت: «در کسب‌وکار ما رگه‌هایی از مارکسیسم دیده می‌شود. بسیاری از سازندگان مدل‌های زبانی بزرگ، آگاهانه یا ناآگاهانه، قصد دارند ابزار تولید شرکای خود را تصاحب کنند.» او در کنفرانس تحلیلگران وال‌استریت هم با زبانی تندتر گفت: «برخی آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی با دریافت هزینه از شرکت‌ها، داده‌ها و دانش فنی آن‌ها را به مدل‌های خود منتقل می‌کنند تا کسب‌وکاری رقابتی بسازند که دیگر نیازی به آن شرکت‌ها نداشته باشد. این یک استعمار سازمانی است.»

پالانتیر برخلاف رقبا، نرم‌افزار تحلیل و هوش مصنوعی مدل‌آگنوستیک (model-agnostic) عرضه می‌کند؛ یعنی مشتریان می‌توانند هر مدل هوش مصنوعی را انتخاب کنند و کنترل کامل بر داده‌ها و حتی «پسماند هوش مصنوعی» (prompts و orchestration) خود داشته باشند. این رویکرد در تضاد با شیوه‌ای است که برخی آزمایشگاه‌ها با استفاده از داده‌های مشتریان، مدل‌های خود را تقویت می‌کنند.

نکته جالب اینجاست که این هشدار تنها از سوی پالانتیر نیست. ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، نیز پیش‌تر نسبت به مشارکت‌هایی که در آن داده‌های شرکت‌ها به سود آزمایشگاه‌ها تمام می‌شود، ابراز نگرانی کرده بود. پالانتیر با تکیه بر معماری باز خود، توانسته در این آشفته‌بازار اعتماد نهادهای دولتی و سازمان‌های بزرگ را جلب کند و رکوردهای مالی بی‌سابقه‌ای ثبت کند.

برای خوانندگان ایرانی، این بحث یادآور اهمیت حاکمیت داده (data sovereignty) است. با گسترش استفاده از مدل‌های ابری هوش مصنوعی، شرکت‌های ایرانی نیز باید مراقب باشند که دارایی‌های نامشهودشان ناخواسته به رقبا یا پلتفرم‌های خارجی منتقل نشود. پالانتیر نشان می‌دهد که مدل «هوش مصنوعی بی‌طرف» می‌تواند ضمن حفظ امنیت داده‌ها، سودآوری کلانی داشته باشد.